مخالفت ها و موافقت های جامعه

image

اگر نمی توانیم چنان خویشتنداری و متانتی داشته باشیم٬ اگر تنها پس از شنیدن چند کلمهٔ تند دربارهٔ شخصیت یا دستاوردهایمان به گریه می افتیم٬ دلیل آن ممکن است این باشد که تایید دیگران بخش مهمی از قابلیت ما برای اعتقاد به حقانیت خودمان را تشکیل می دهد. ما احساس می کنیم که حق داریم عدم محبوبیت را نه فقط به خاطر دلایل عملی٬ و به دلیل پیشرفت یا بقا٬ بلکه مهم تر از آن به این دلیل جدی بگیریم که مورد تمسخر قرار گرفتن نشانهٔ روشنی از گمراهی ماست.

اشتباهات فکری و نادرستیِ شیوهٔ زندگیِ ما را در هیچ موردی و به هیچ طریقی هرگز نمی توان صرفا با این واقعیت اثبات کرد که با مخالفت روبه رو شده ایم. آنچه باید نگرانمان کند تعداد مخالفان ما نیست٬ بلکه خوب بودن دلایل آن ها برای این کار است. پس ما باید به جای توجه به عدم محبوبیت٬ به تبیین ها و دلایل عدم محبوبیت توجه کنیم. اینکه بشنویم تعداد زیادی از افراد جامعه ما را دچار اشتباه می دانند ممکن است هراسناک باشد٬ ولی پیش از ترک موضع خود٬ باید به روش آن ها برای دستیابی به این نتایج توجه کنیم. درستی روش تفکر آنهاست که باید اهمیتی را که باید به عدم تایید آن ها می دهیم تعیین کند.

به نظر می رسد ما مبتلا به گرایش مخالف هستیم: به همه گوش می کنیم و از هر کلمهٔ نامهربانانه و از هر حرف نیشداری ناراحت می شویم. ما نمی توانیم اساسی ترین و تسلی بخش ترین سوال را از خود بپرسیم: این انتقاد و نکوهش شرارت بار بر چه مبنایی انجام شده است؟ ما دو امر را به یکسان جدی می انگاریم: مخالفت های منتقدی که با دقت و صداقت اندیشیده و مخالفت های منتقدی که بر اساس مردم ستیزی و حسادت عمل کرده است. باید وقت صرف کنیم تا علت انتقاد را بیابیم. همانطور که سقراط می گفت٬ بنیان تفکر٬ هر قدر هم که با دقت تغییر چهره دهد٬ ممکن است به شدت آشفته باشد. ممکن است منتقدان ما ناشیانه و کورمال و کورمال به دنبال نتایج گشته باشند.

ممکن است آن ها از روی هوس و تعصب عمل کرده و از جایگاه و مقام خود برای پوشاندن نقایص استدلال خود استفاده کرده باشند. ممکن است آن ها افکار خود را مثل کوزه گران غیر حرفه ایِ شاد و شنگول شکل داده باشند. متاسفانه بر خلاف کوزه گری٬ در ابتدا بسیار سخت است که ثمرهٔ تفکر خوب را از نوع بد آن تمیز دهیم.ولی تشخیص کوزه های ساخته شده به دست استادکار شاد و شنگول و همکار جدی او دشوار نیست.

| کتاب: تسلی بخشی های فلسفه | آلن دوباتن | مترجم: عرفان ثابتی | انتشارات: ققنوس – ۱۳۹۰ | صفحه: ۳۷٫۳۸ | برگرفته از نسخه: PDF |

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *